Φωτο: Αθανάσιος Πυρπύλης
Του Γιώργου Κωνσταντινίδη*
Στη Γιορτή για τους Τρεις Ιεράρχες που οργάνωσε η Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας στις 30 Ιανουαρίου 2026 στην ΓΕΑ Αγρινίου, τίμησε τον Δάσκαλό μας κ Αθανάσιο Πυρπύλη από την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και τον κ Φώτη Μάλαινο, Θεολόγο και Φιλόλογο και για πολλά χρόνια Διευθυντή του 1ου Γενικού Λυκείου Αγρινίου, από την Δευτεροβάθμια.
Κατ’ αρχήν, θα ‘θελα να συγχαρώ από την καρδιά μου, τον εκλεκτό φίλο και συνοδοιπόρο για πολλές δεκαετίες τώρα, Φώτη Μάλαινο. Ο Φώτης ο Μάλαινος συγκεντρώνει στον υπέρτατο βαθμό όλες τις αρετές που ένας εκπαιδευτικός απαιτείται να διαθέτει. Χωρίς υπερβολή.
Η προσφορά του, όλα αυτά τα χρόνια, στην Εκπαίδευση, στην Εκκλησία και ευρύτερα, είναι ανεκτίμητη και δίκαια η Μητρόπολη και η τοπική κοινωνία τον τιμά. Όσοι δε έχουμε την τύχη να τον έχουμε συνάδελφο και φίλο, δίκαια αισθανόμαστε υπερήφανοι γι’ αυτόν.
Θέλω όμως στο σημείωμα αυτό να αναφερθώ κυρίως στον αγαπημένο μου Δάσκαλο Θανάση Πυρπύλη, ως παλιός του μαθητής σ’ ένα μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο ορεινού χωριού.
Γεννήθηκα σ’ ένα ορεινό χωριό του Δήμου Θέρμου, το Αργυρό Πηγάδι, την δεκαετία του 1950. Τα ταραγμένα νερά της προηγούμενης δεκαετίας κρατούσαν ακόμα και πολλοί άνθρωποι των ορεινών χωριών έψαχναν δρόμο να φύγουν, αναζητώντας καλύτερη ζωή στην Αυστραλία, τη Γερμανία ή τα μεγάλα αστικά κέντρα, κυρίως την Αθήνα.
Σ’ αυτό το περιβάλλον, ευτυχώς αμέσως μετά το τέλος των πολέμων, άρχισε να λειτουργεί και πάλι το Δημοτικό μας Σχολείο. Μονοθέσιο, με ένα Δάσκαλο και περίπου 30 μαθητές. Ήταν μια όαση, μια ζωντανή, πολύβουη κυψέλη.
Απομακρυσμένοι και απομονωμένοι στον στενό ορίζοντα των βουνών μας, εμείς οι μικροί μαθητές, βλέπαμε στο πρόσωπο των Δασκάλων μας τους ανθρώπους που μας έφερναν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο, που ταξίδευαν τη φαντασία μας ως τα άκρα του, που μας βοηθούσαν να κατανοήσουμε τον εαυτό μας μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, που μας προετοίμαζαν για να πάμε στο Γυμνάσιο, για όσους το επέλεγαν, μας προετοίμαζαν, γενικότερα, για την ζωή.
Έρχονταν νεοδιόριστοι Δάσκαλοι στο Αργυρό Πηγάδι. Χωρίς διδακτική εμπειρία αλλά με τη φλόγα, το μεράκι, το πάθος του Δασκάλου που έχει συναίσθηση της αποστολής του και το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό.
Ο Σύλλογος του χωριού μας, ο Σύνδεσμος των απανταχού Αργυροπηγαδιτών, έχει ζωή 54 χρόνων, από το 1972, έχει πολλές δραστηριότητες και έχει κάνει πολλές εκδηλώσεις.
Η κορυφαία όμως και πιο συγκινητική ήταν αυτή του 2001, πριν από 25 χρόνια, όταν καλέσαμε στο χωριό και στον χώρο του παλιού μας Δημοτικού Σχολείου, τους Δασκάλους που υπηρέτησαν στο χωριό μας, για να τους εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας.
Ανάμεσα σε αυτούς τους άξιους Δασκάλους ήταν και ο Αθανάσιος Πυρπύλης που είχα την τύχη να τον έχω Δάσκαλο για τρία χρόνια, 1962-65, στις τρεις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και που δίκαια η Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας επέλεξε να τιμήσει εφέτος.
Η καλή φήμη της οικογένειας Βασίλη Πυρπύλη, από το γειτονικό χωριό της Αμβρακιάς, ήταν δεδομένη στο Αργυρό Πηγάδι. Έτσι σκόρπισε χαρά και αισιοδοξία η είδηση ότι θα έρθει ως νέος Δάσκαλος ο Θανάσης.
Θυμάμαι σαν χτες την ημέρα που έφτασε ο νέος Δάσκαλος στο χωριό μας. Ήταν μια ηλιόλουστη μέρα του Νοέμβρη. Ο πατέρας μου και η μάνα έσπερναν σιτάρι, κάνοντας χωράφι με το μουλάρι. Εγώ με τη μικρότερη αδελφή μου δεν είχαμε σχολείο και ήμασταν μαζί τους αλλά με τα μάτια μας καρφωμένα απέναντι, στον δρόμο από την Αμβρακιά. Περιμέναμε να δούμε τον Δάσκαλο να έρχεται. Και κάποια στιγμή τους είδαμε. Καβάλα σ’ ένα μεγάλο μουλάρι του Παπαηλία, ενώ σ’ ένα δεύτερο είχε φορτωμένα τα πράγματά του. Ανέβηκαν στο χωριό και ο Δάσκαλος εγκαταστάθηκε στο σχολείο.
Την επομένη μαζευτήκαμε. Ο νέος Δάσκαλος μάς κέρδισε από την πρώτη ημέρα. Ήταν ανθρώπινος, φιλικός, χαμογελαστός, προσιτός. Μιλούσε απλά, κατανοητά. Εξήγησε πειστικά, πώς ήθελε να δουλέψουμε, τι θα ήθελε όλοι μαζί να προσπαθήσουμε και ζήτησε θετική στάση και από όλους εμάς. Ποιος μπορούσε να την αρνηθεί;
Προφανώς στην πρώτη θέση ήταν, όπως πάντα, το «να μάθουν τα παιδιά γράμματα», βασικά την Ελληνική γλώσσα και Μαθηματικά, με την ταυτόχρονη καλλιέργεια της σκέψης μας.
Και όταν αργότερα φτάσαμε στο Γυμνάσιο του Θέρμου, δεν είχαν περάσει δυο βδομάδες και ο φιλόλογός μας Κώστας Πυρπυρής αναγνώρισε μέσα στην τάξη: «Δυο μαθητές ήρθατε από το Αργυρό Πηγάδι και τα πάτε πολύ καλά. Ποιόν είχατε Δάσκαλο;»
Ήταν η εξωτερική αναγνώριση ότι εκεί πάνω γινόταν σωστή δουλειά, τέτοια που έδινε το διαβατήριο στα παιδιά του ορεινού χωριού να κινηθούν με επιτυχία στο νέο, και πολύ πιο απαιτητικό, περιβάλλον.
Αλλά και η ευρύτερη μόρφωση των μαθητών του ήταν συνεχής έννοια του. Προφανώς ύστερα από δικές του ενέργειες έφτασαν, από διάφορες πηγές, στο σχολείο μας παιχνίδια αλλά και βιβλία, κάποια έργα της ελληνικής και της παγκόσμιας λογοτεχνίας που μας σημάδεψαν βαθιά.
Ο Δάσκαλος είχε και ένα μεγάλο ραδιόφωνο. Στα χωριά μας τότε, ελάχιστοι είχαν.
Το έβαζε και ακούγαμε διάφορα. Θυμάμαι, παρακολουθήσαμε, όλο το σχολείο, την ραδιοφωνική μετάδοση της κηδείας του Βασιλιά Παύλου. Ευκαιρία και για ένα κατατοπιστικό μάθημα Πολιτικής Αγωγής για τον κληρονομικό βασιλικό θεσμό.
Και βέβαια είχαμε πολλές δραστηριότητες. Τον σχολικό μας κήπο, τα παιχνίδια μας, τις γιορτές μας, τα τραγούδια μας, τον χορό μας. Ακόμα και την ψαλτική. Εξαιρετικός ψάλτης ο ίδιος, προσπαθούσε να μας μυήσει στην τέχνη του. Θυμάμαι πόσο ωραία έψελνε το “Σε Υμνούμεν” και μας καλούσε να τον ακολουθήσουμε, πράγμα βέβαια πολύ δύσκολο.
Ένα βράδυ στο σπίτι μας, και ο Δάσκαλος μαζί μας, κάποιος έριξε την ιδέα: «Δεν λέμε και κάνα τραγούδι;» Άρχισε ο πατέρας ένα τραγούδι, δεν θυμάμαι ποιο, το είπανε. Μετά άρχισε ο Δάσκαλος: «Θρήνος μεγάλος γίνεται μέσα στο Μεσολόγγι. Το Μάρκο πάν’ στην εκκλησιά, το Μάρκο πάν’ στον τάφο…»
Ο Δάσκαλος ήταν και εξαιρετικός τραγουδιστής!
Σε όλα κυριαρχούσε το άγρυπνο παιδαγωγικό του βλέμμα, η σοφία του Παιδαγωγού. Χρόνια μετά, και με την εμπειρία του εκπαιδευτικού, αναρωτιόμουνα πώς τα κατάφερνε, ένας νεαρός Δάσκαλος; Η μόνη εξήγηση που δίνω είναι η απέραντη αγάπη για τη δουλειά του, το ενδιαφέρον για τους μαθητές του, η πίστη του στις δυνατότητές τους.
Δεν άφηνε τίποτα που να μην προσέχει και παρενέβαινε όπου έκρινε πως πρέπει να το κάνει.
Θυμάμαι ένα περιστατικό. Προφανώς σε ένα μικρό σχολείο οι μαθητές όλων των τάξεων παίζουν όλοι μαζί, αλλά σίγουρα οι μεγαλύτεροι καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό πολλά πράγματα. Ήμουνα στην έκτη τάξη, μάλλον στις πρώτες ημέρες και καθόριζα τη συγκρότηση των δύο βασικών ομάδων στο παιχνίδι που παίζαμε, ώστε να είμαι κάθε ημέρα με τους νικητές και να πανηγυρίζω. Ο δάσκαλος φυσικά το πρόσεξε. Και κάποια μέρα παρενέβη λέγοντας: «σήμερα θα φτιάξω εγώ τις ομάδες.» Όταν το άκουσα επαναστάτησα: «μά, γιατί ο δάσκαλος ανακατεύεται στο παιχνίδι μας;». Ο Δάσκαλος σίγουρα το αντιλήφθηκε, αλλά απέφυγε να δώσει έκταση. Προχώρησε ήρεμα στη συγκρότηση των ομάδων. Προσπάθησα με όλες μου τις δυνάμεις, πάλεψα όσο μπορούσα, τα έδωσα όλα αλλά, έχασα. Για δυο τρεις ημέρες δεν του μιλούσα καθόλου. Πήρα όμως το μάθημά μου. Μόνος του δεν μπορεί κανένας. Είμαστε στο εμείς και όχι στο εγώ.
Η σχέση του με τους ανθρώπους του χωριού, τους γονείς των μαθητών του ήταν εξαιρετική. Κάποια στιγμή ήρθε και στο σχολείο μας η οδηγία για οργάνωση μαθητικών συσσιτίων. Αυτό απαιτούσε ένα νέο κτήριο και κάποιον εξοπλισμό. Ο Δάσκαλος δεν δίστασε καθόλου. Θα απευθυνόταν σε όλο το χωριό, να συμβάλει ο καθένας με τον τρόπο του και θα προχωρούσαμε. Όταν μας το ανακοίνωσε στην τάξη, θυμάμαι ότι ανησύχησα σοβαρά. «Πού πάει να μπλέξει τώρα ο Δάσκαλος, πώς θα τα καταφέρει;»
Και όμως, ο Δάσκαλος τα κατάφερε. Τους κινητοποίησε όλους. Και μια μέρα, Κυριακή πρέπει να ήταν, μετά την εκκλησία, ένα μελισσολόι μπήκε σε κίνηση. Άλλοι άρχισαν να διαμορφώνουν τον χώρο, να σκάβουν θεμέλια, άλλοι να κουβαλάνε πέτρες. Οι χτίστες ξεκίνησαν, οι μαραγκοί ακολούθησαν. Ο δάσκαλος με τους μαθητές του άδειασαν μια ημέρα τις σχολικές τσάντες και ξεχύθηκαν στην ύπαιθρο για να μαζέψουν κομμάτια από διάσπαρτα αρχαία κεραμίδια και να χτιστεί ο φούρνος. Σε ελάχιστο διάστημα τα συσσίτια ξεκίνησαν και οι μαθητές χάρηκαν ζεστό ψωμί και καλό φαγητό. Ο Δάσκαλος τα κατάφερε γιατί το ήθελε, γιατί το πίστευε.
Και έξω όμως από τους σχολικούς χώρους ο Δάσκαλος είναι το ίδιο ακούραστος και δημιουργικός. Δουλεύει μέσα από τους συλλόγους των χωριών μας. Ενδιαφέρεται για όλα, να γίνουν οι δρόμοι, να αναστηλωθεί ο Ναός του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου. Παίρνει πρωτοβουλίες, γίνεται οδηγός.
Το μονοπάτι που περπατούσαν οι άνθρωποι της περιοχής μας για να πάνε στην Παναγία την Προυσιώτισσα, εγκαταλείφθηκε το 1970 μετά την διάνοιξη των αμαξιτών δρόμων. Σαράντα χρόνια αργότερα ο Δάσκαλος Θανάσης Πυρπύλης έκανε την πρόταση να το συντηρήσουμε και πάλι και να το περπατάμε κάθε καλοκαίρι. Στο άκουσμα της ιδέας, πολλοί σκέφθηκαν: «Τι λέει τώρα ο Δάσκαλος; Ποιος θα πάει σήμερα με τα πόδια;» Και όμως, ο Δάσκαλος μπήκε μπροστά για την συντήρηση τού μονοπατιού, οργάνωσε την πρώτη πορεία μας και πλέον πολλές δεκάδες το περπατάνε κάθε καλοκαίρι.
Και όταν αργότερα αποφασίσαμε να μετατρέψουμε το παλιό μας Δημοτικό Σχολείο στο Αργυρό Πηγάδι, που έκλεισε το 1994 λόγω έλλειψης μαθητών, σε «Κέντρο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης και Ανάδειξης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ορεινών Χωριών», ο Δάσκαλος ήταν εκεί, μαζί μας. Να γράψει, να μιλήσει, να συμβάλει στην ανάδειξη της δυνατότητας ενός νέου ρόλου των σχολικών κτηρίων, ως χώρων και πάλι Παιδείας και Πολιτισμού, όταν αυτά παύουν να λειτουργούν ως τυπικά σχολεία.
Ο Δάσκαλος Αθανάσιος Πυρπύλης λειτουργεί όλα αυτά τα χρόνια με μια κυρίαρχη λογική, την απέραντη αγάπη για τον τόπο μας και τους ανθρώπους του. Μας δείχνει τον δρόμο για να διδασκόμαστε από το παρελθόν και να ενεργούμε στο σήμερα με όραμα και σχέδιο για το αύριο.
Δάσκαλε, εκ μέρους των παλιών, των πρώτων μαθητών σου εκεί ψηλά στο Αργυρό Πηγάδι, βαθιά απ’ την καρδιά μας, ένα μεγάλο ευχαριστώ. Σου καταθέτουμε για άλλη μια φορά, την απέραντη εκτίμηση, την απέραντη αγάπη και τον βαθύ σεβασμό όλων μας.
Σ’ έχουμε πάντα στην καρδιά μας, ευγνώμονες για όσα μας έχεις προσφέρει, θεωρώντας τον εαυτό μας τυχερό που σε είχαμε Δάσκαλο.
Σου ευχόμαστε να είσαι πάντα καλά και για πολλές δεκαετίες ακόμα να ανοίγεις δρόμους.
*Φυσικού, πρώην Διευθυντή Λυκείου
agrinionews.gr
