Η Τεχνητή Νοημοσύνη εφαρμόζεται ήδη εκτεταμένα στα ελληνικά πανεπιστήμια, σε διοίκηση, έρευνα και εκπαίδευση, χωρίς όμως ενιαία στρατηγική και θεσμική διακυβέρνηση ενώ μόλις τα 4/20 ΑΕΙ (20%) δηλώνουν ότι έχουν καταρτισμένη στρατηγική κυβερνοασφάλειας.
Την ίδια στιγμή, καταγράφεται ισχυρή βούληση για εθνικό συντονισμό των ακαδημαϊκών Ιδρυμάτων απέναντι στην ΤΝ.
Τα σημαντικά ευρήματα για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και το επίπεδο κυβερνοασφάλειας στα ελληνικά πανεπιστήμια παρουσιάστηκαν στη Σύνοδο Αντιπρυτάνεων Ψηφιακής Διακυβέρνησης, παρουσία του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Την εισήγηση πραγματοποίησε η Χρυσή Λασπίδου, Αντιπρύτανις Καινοτομίας, Διεθνοποίησης, Συνεργασιών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, βασισμένη σε πανελλαδικές αποτυπώσεις και συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής για τα επόμενα 12–18 μήνες. Να σημειωθεί, ότι τα αποτελέσματα της έρευνας γνωστοποιήθηκαν στο πλαίσιο της Συνόδου Πρυτάνεων, η οποία ολοκληρώνεται σήμερα, Παρασκευή 30 Ιανουρίου, στον Βόλο.
Μία πρώτη ματιά στην έρευνα
Κανένα από τα 15 πανεπιστήμια, που συμμετείχαν στην πανελλαδική αποτύπωση δεν διαθέτει εγκεκριμένη στρατηγική ή κανονιστικό πλαίσιο για την ΤΝ, ενώ η πλειονότητα βρίσκεται ακόμη σε φάση σχεδιασμού. Το κενό αυτό –το λεγόμενο governance gap– θεωρείται κρίσιμο, καθώς απειλεί τη βιωσιμότητα, την ασφάλεια και την αξιοπιστία της υιοθέτησης της ΤΝ στα ΑΕΙ.
Η γενετική ΤΝ αυξάνει θεαματικά την παραγωγικότητα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί σοβαρά ζητήματα ακαδημαϊκής ακεραιότητας, με το 67% των ιδρυμάτων να δηλώνει, ότι δεν γνωρίζει αν και πώς χρησιμοποιούνται εργαλεία ΤΝ σε εξετάσεις και εργασίες.
Τα πανεπιστήμια δεν ζητούν απαγορεύσεις, αλλά κανόνες, κοινά εργαλεία, εκπαίδευση και εθνικές κατευθυντήριες γραμμές για θεμιτή, διαφανή και παιδαγωγικά ενσωματωμένη χρήση της ΤΝ. Παράλληλα, η αποτύπωση της κυβερνοασφάλειας σε 20 ΑΕΙ δείχνει ότι, ενώ υπάρχει βασική τεχνική θωράκιση, λείπουν οι συστηματικοί έλεγχοι, τα audits και η ωριμότητα στο cloud governance, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών περιστατικών.
15 στα 15 πανεπιστήμια δηλώνουν πρόθυμα να συμμετάσχουν σε εθνικό δίκτυο για την ΤΝ, ανοίγοντας παράθυρο ευκαιρίας για εθνικό συντονισμό με σεβασμό στην αυτονομία των ιδρυμάτων.
Η πρόταση, που κατατίθεται προβλέπει σαφή οδικό χάρτη 12–18 μηνών, με κοινό πλαίσιο διακυβέρνησης ΤΝ, ασφαλές περιβάλλον χρήσης, εθνικές κατευθυντήριες για την ακαδημαϊκή ακεραιότητα και ελάχιστο baseline κυβερνοασφάλειας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι πλέον «πειραματική»
Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στα ελληνικά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα δεν γίνεται τυχαία αυτή τη στιγμή. Η ΤΝ έχει πάψει να είναι ένα αμιγώς εργαστηριακό αντικείμενο και έχει εξελιχθεί σε τεχνολογία γενικής χρήσης, η οποία επηρεάζει ταυτόχρονα τη διοίκηση, την εκπαιδευτική διαδικασία, την έρευνα, την κυβερνοασφάλεια και –κυρίως– την εμπιστοσύνη προς το πανεπιστήμιο ως θεσμό.
Στα ελληνικά ΑΕΙ παρατηρείται ήδη έντονος πειραματισμός. Ωστόσο, ο πειραματισμός χωρίς στρατηγική, χωρίς σαφείς ρόλους και χωρίς πρότυπα διακυβέρνησης, οδηγεί στη δημιουργία «νησίδων» λύσεων: μεμονωμένων, συχνά χρήσιμων εφαρμογών, οι οποίες όμως δύσκολα κλιμακώνονται, δύσκολα ελέγχονται και δύσκολα διασφαλίζονται. Στόχος της εισήγησης ήταν αφενός να αποτυπωθεί η υφιστάμενη κατάσταση και αφετέρου να προταθούν ρεαλιστικά και υλοποιήσιμα βήματα για τους επόμενους 12 μήνες.
Το δείγμα και το βασικό μήνυμα της αποτύπωσης
Η πανελλαδική αποτύπωση για την ΤΝ στάλθηκε σε όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια και συγκεντρώθηκαν 15 ολοκληρωμένες απαντήσεις. Σε αρκετές ερωτήσεις δινόταν η δυνατότητα πολλαπλής επιλογής, γεγονός που εξηγεί γιατί τα αθροίσματα δεν αντιστοιχούν πάντα στον αριθμό των ιδρυμάτων.
