Μια από τις πιο δυνατές στιγμές των φετινών επετειακών εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου καταγράφηκε το περασμένο Σάββατο στον Κήπο των Ηρώων, όπου ο Νίκος Αλιάγας παρέδωσε μια αφήγηση υψηλού συμβολισμού και βαθιάς συγκίνησης.
Μέσα σε ατμόσφαιρα κατάνυξης, ο λόγος του λειτούργησε ως μια ζωντανή μνήμη της θυσίας των Ελεύθερων Πολιορκημένων. «Ένα βαρύ, βαθύ και πένθιμο εμβατήριο οδήγησε τα βήματά μας ως εδώ…», ανέφερε, μεταφέροντας το κοινό σε εκείνη τη νύχτα της Εξόδου, όπου η επιλογή της ελευθερίας ταυτίστηκε με την ύστατη θυσία.
Η αφήγηση δεν περιορίστηκε σε ιστορική αναδρομή. Ανέδειξε τη διαχρονική αξία της αυτοθυσίας και έθεσε το κρίσιμο ερώτημα για το σήμερα: πώς μπορούμε, δύο αιώνες μετά, να σταθούμε αντάξιοι απέναντι σε μια τόσο βαριά παρακαταθήκη. Ο λόγος του κινήθηκε ανάμεσα στην ιστορική μνήμη και τη σύγχρονη ευθύνη, καλώντας σε ενότητα, μακριά από διχασμούς.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε και στον φιλελληνισμό, με αναφορά στο έργο του Eugène Delacroix, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική στήριξη της Γαλλίας προς το Μεσολόγγι και τη σημασία της παρουσίας των εκπροσώπων της στις φετινές εκδηλώσεις.
Η κορύφωση, ωστόσο, ήρθε σήμερα, ανήμερα της 10ης Απριλίου και της Μεγάλης Παρασκευής, όταν ο Νίκος Αλιάγας επανήλθε με μια λιτήμ αλλά ιδιαίτερα φορτισμένη ανάρτηση:
«Σαν σήμερα, πριν από 200 χρόνια, έπεσε το Μεσολόγγι. Μια πόλη που δεν παραδόθηκε… Το Μεσολόγγι δεν χάθηκε. Ζει μέσα σε ό,τι θυμόμαστε και σε ό,τι τιμούμε».
Η αφήγηση του Νίκου Αλιάγα
Η χρονική σύμπτωση της ιστορικής επετείου, με τη Μεγάλη Παρασκευή προσδίδει έναν ακόμη βαθύτερο συμβολισμό: το μαρτύριο και η θυσία των Μεσολογγιτών συναντούν το Θείο Πάθος, δημιουργώντας μια σπάνια συνθήκη συλλογικής περισυλλογής.
Έτσι, η αφήγηση του περασμένου Σαββάτου, δεν έμεινε μόνο ως μια κορυφαία στιγμή των εκδηλώσεων. Συμπληρώθηκε, σήμερα, από ένα μήνυμα που γεφυρώνει παρελθόν και παρόν, υπενθυμίζοντας ότι η μνήμη δεν είναι στατική — είναι πράξη. Και στο Μεσολόγγι, δύο αιώνες μετά, παραμένει ζωντανή.
Ένα βαρύ, βαθύ και πένθιμο εμβατήριο οδήγησε τα βήματά μας ως εδώ. Σε τούτο τον κήπο. Σε μια σπιθαμή γης σπαρμένη με σπαραγμούς, δάκρυα και αίμα.
Απόψε είμαστε όλοι ενωμένοι εντός των τειχών… Στις ντάπιες και στα κανόνια, εδώ, όπου κείτονται μανάδες, παιδιά, πατεράδες, κι αδέλφια. Ψυχές που δεν ξημέρωσαν στο φως της λευτεριάς, μα που λυτρώθηκαν στην ύστατη πράξη της Εξόδου.
Η αξιοπρέπεια της αυτοθυσίας τους δεν ανήκει στο παρελθόν. Η κραυγή τους διαπερνά τον χρόνο και στέκεται πάνω μας σαν βλέμμα επίμονο.
Διακόσια χρόνια μετά, πώς να σταθούμε αντάξιοι στα ιερά αυτά χώματα που σκεπάζουν τα λείψανα των Ελεύθερων Πολιορκημένων;
Τι είναι δύο αιώνες; Μια στιγμή. Μια πνοή, ένας ψίθυρος που ορίζει όλο μας το είναι.
Απόψε αγκαλιάζουμε τις ψυχές εκείνων που άφησαν ως παρακαταθήκη την ίδια τους τη ζωή, για να ζούμε εμείς ελεύθεροι. Η μαρτυρική τους σκιά γίνεται φως στα ανείπωτα σκοτάδια μας, εστία στις αόρατες πολιορκίες που μας κρατούν δέσμιους, ελπίδα στις δοκιμασίες που μας απομακρύνουν από τον άνθρωπο.
Εδώ η ιστορία συλλειτουργεί μέσα μας, εις αεί.
Απόψε δεν προσκυνούμε μόνο το μαρτύριο των Μεσολογγιτών. Απόψε δίνουμε όρκο. Γιατί η Ιστορία μπορεί να μας διδάσκει, αλλά η θυσία των προγόνων μάς προστάζει.
Να σταθούμε όρθιοι, να τιμήσουμε το εφήμερο πέρασμα της ύπαρξής μας αγκαλιάζοντας τη ζωή, δίνοντας τη σκυτάλη στους επόμενους. Μακριά από τα κίβδηλα και τους διχασμούς.
Στον πίνακα του Eugène Delacroix, που δύο αιώνες μετά στολίζει την πόλη μας, η Ελλάδα στέκεται πάνω στα ερείπια, πληγωμένη μα ποτέ ηττημένη.
Απόψε το βλέμμα της διασταυρώνει το δικό μας και τα ερείπια γίνονται πυρήνας, πυξίδα και συνείδηση.
Μεσολογγίτες, Έλληνες, είμαστε εδώ. Και δεν είμαστε μόνοι. Οι πεσόντες μας συνοδεύουν νοερά, στον αέρα που ανασαίνουμε, στη γη που πατούμε.
Όπως τότε, οι φιλέλληνες είναι ξανά κοντά μας. Απόψε, τιμώμενη χώρα είναι η Γαλλία. Η Γαλλία έδωσε φωνή στο δράμα και κράτησε το Μεσολόγγι ζωντανό στη συνείδηση της Ευρώπης. Και σήμερα δεν ξεχνά.
Επιτρέψατέ μου να απευθύνω έναν σύντομο χαιρετισμό και τις ευχαριστίες μας σε δύο μοναδικές κυρίες, την Πρέσβειρα της Γαλλίας στην Ελλάδα και τη Διευθύντρια του Μουσείου Καλών Τεχνών του Μπορντό.
Mesdames, Excellence, chère Laurence Auer, chère Sophie Barthélémy, deux siècles nous séparent de cette nuit tragique où les habitants de Missolonghi choisirent de mourir libres, les armes à la main, plutôt que de vivre dans l’esclavage. La France et la Grèce se retrouvent aujourd’hui ici, à Missolonghi, sur la terre sacrée de nos ancêtres, pour partager un moment de mémoire intense. Votre présence nous honore et nous oblige. Vous incarnez le philhellénisme du XXIe siècle dans ce qu’il a de plus sincère et de plus vivant. Chère Sophie, merci de nous avoir permis de retrouver une part de notre histoire à travers le chef-d’œuvre d’Eugène Delacroix. Chère Laurence, merci de garder intacte la flamme qui unit nos deux peuples.
Αγαπητέ Σπύρο Διαμαντόπουλε, Δήμαρχε της Ιεράς Πόλεως, σήμερα δεν κρατάτε μόνο τα κλειδιά της πόλης στα χέρια σας. Κρατάτε άσβεστη τη μνήμη του τόπου μας, κρατάτε την φλόγα που ξαγρυπνά μέσα στον κάθε Μεσολογγίτη. 200 χρόνια μετά, ο λόγος σας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα απόψε.
