Η Ιερά Μονή Παναγίας Κατερινούς στη  Γαβαλού είναι σπουδαίο θρησκευτικό καταφύγιο και ταυτόχρονα  σιωπηλός φύλακας της ιστορίας του τόπου μας.

Στην κειμηλιοθήκη της φιλοξενούνται αντικείμενα που ανήκαν σε έναν από τους ισχυρότερους οπλαρχηγούς του Αγώνα στη δυτική Στερεά Ελλάδα, του Δημήτριου Μακρή.

Είναι εκείνος που έδωσε το έναυσμα της επαναστατικής έκρηξης  χτυπώντας Οθωμανούς φοροεισπράκτορες στη Σκάλα του Μαυρομάτη (5 Μαΐου 1821). Πρωταγωνίστησε  στις καταλήψεις από τις επαναστατικές δυνάμεις των πόλεων του Μεσολογγίου, του Αγρινίου και του Αιτωλικού. Αργότερα ακολούθησε τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο στην εκστρατεία του.

Στους ειδικά διαμορφωμένους χώρους της Μονής δεσπόζουσα θέση κατέχει μια συλλογή με όπλα της εποχής του οπλαρχηγού Δημήτρη Μακρή, ένα καριοφίλι, γιαταγάνια, κουμπούρες αλλά και γιλέκα από γυναικεία στολή του 1821.   

Τα αντικείμενα  διατηρούνται με ευλάβεια σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο της μονής και  αφηγούνται  μια ιστορία θάρρους, πίστης και αυτοθυσίας.

Η Βιβλιοθήκη – Κειμηλιοθήκη της Μονής 

Η  ανακαινισμένη αίθουσα, στο ισόγειο του κτιρίου, όπου φιλοξενείται η Βιβλιοθήκη – Κειμηλιοθήκη, που  εγκαινιάστηκε  το 2018 από τον μακαριστό Κοσμά, αποτελεί χορηγία της οικογένειας του μακαριστού π. Νικολάου Αρτίκου, ο οποίος ιερουργούσε επί 12 έτη στο καθολικό της Μονής.

Η Μονή διέθετε σπουδαία βιβλιοθήκη από τα χρόνια της τουρκοκρατίας. Ανάμεσα στα βιβλία αναφέρεται Ευαγγέλιο, που εκδόθηκε από τον Νικόλαο Γλυκύ στη Βενετία.

Μάλιστα, στην ειδική αίθουσα δεσπόζει ένα ομοίωμα του Καπετάνιου του Ζυγού, Δημήτριου Μακρή, σε φυσικό μέγεθος με στολή της εποχής.

Η ιστορία αναφέρει ότι η μύηση και η ορκωμοσία του Δημήτρη Μακρή  στη Φιλική Εταιρεία το 1819 έγινε στην Μονή Κατερινούς.

Στους ίδιους χώρους γίνονταν οι Εθνοσυνάξεις των κλεφταρματολών,  όπου  ορκίζονταν για «Ελευθερία ή Θάνατο».

Μάλιστα, στο Κελί της Παλιογαβαλούς, σε κοντινή απόσταση από τη Μονή, οι μοναχοί μάθαιναν γράμματα στα σκλαβωμένα ελληνόπουλα.

Η τοπική παράδοση αναφέρει ότι μετά την Έξοδο  του  Μεσολογγίου, στη Μονή, βρήκαν φιλοξενία και κάποιοι Εξοδίτες.

Σήμερα, η Μονή συνεχίζει να στέκει αγέρωχη, όχι μόνο ως θρησκευτικό κέντρο αλλά και ως κιβωτός εθνικής μνήμης. Σε μια εποχή όπου η ιστορία συχνά ξεθωριάζει, τέτοιοι τόποι υπενθυμίζουν τη σημασία της διατήρησης της συλλογικής μας ταυτότητας.

Ρούλα Φλώρου 

agrinionews.gr