Πραγματοποιήθηκε η 5η και τελευταία εκδήλωση του 11ου κύκλου διαλέξεων της Γυμναστικής Εταιρείας Αγρινίου, με ομιλητή τον Ευριπίδη Γαραντούδη και θέμα: «Η ποίηση του Παλαμά και η Αιτωλοακαρνανία»
Κείμενο και φωτογραφίες Απόστολος Κων. Καρακώστας
Στο Παπαστράτειο Μέγαρο Αγρινίου την Τετάρτη το βράδυ της 22ας Απριλίου 2026, πραγματοποιήθηκε η 5η και τελευταία εκδήλωση του 11ου κύκλου ομιλιών/παρουσιάσεων για την περίοδο 2025-2026, της Σχολής Τοπικής Ιστορίας και Πολιτισμού «Αθανάσιος Παλιούρας».
Το τμήμα Πνευματικών και Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων της Γυμναστικής Εταιρείας Αγρινίου, επιλέγει σε κάθε κύκλο ομιλιών και καλύπτει πολλές και διαφορετικές πλευρές της τοπικής, αλλά και της ευρύτερης ιστορίας, ειδικά της Αιτωλοακαρνανίας.
Συντονίστρια-όπως και στις προηγούμενες εκδηλώσεις της περιόδου η κυρία Ευγενία Καπράλου-Γιαννούτσου, ανιψιά του Αιτωλοακαρνάνα γλύπτη Χρήστου Καπράλου. Η συντονίστρια έκανε μια σύντομη αναδρομή/υπενθύμιση για τις προηγούμενες διαλέξεις του 11ου κύκλου.
Η κυρία Αλεξάνδρα Μήτσου φιλόλογος, προλόγισε την εκδήλωση και διάβασε σύντομο βιογραφικό του ομιλητή. (Βιογραφικό ακολουθεί στο τέλος του κειμένου)
Ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο κύριος Eυριπίδης Γαραντούδης, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Μίλησε για τον ποιητή Κωστή Παλαμά και τα ποιήματά του που σχετίζονται με το Μεσολόγγι, όπου έζησε στην παιδική και εφηβική του ηλικία, καθώς και για την ευρύτερη περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας.
(Ο Κωστής Παλαμάς ήταν Έλληνας ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ιστορικός και κριτικός της λογοτεχνίας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, με σημαντική συνεισφορά στην εξέλιξη και ανανέωση της νεοελληνικής ποίησης. Γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Ιανουαρίου του 1859 και απεβίωσε στην Αθήνα στις 27 Φεβρουαρίου 1943. Ο τάφος του βρίσκεται στο Α’ κοιμητήριο Αθηνών).
Ο ομιλητής είναι βαθύς γνώστης του ποιητικού έργου του Κωστή Παλαμά. Προσπάθησε όσο αυτό είναι δυνατόν, μέσα στα στενά χρονικά όρια μιας διάλεξης, να μιλήσει για έναν τρανό ποιητή, που άφησε κληρονομιά στην Ελλάδα ένα τεράστιο ποιητικό έργο.
Η πρώτη ολοκληρωμένη έκδοση τον απάντων του Κωστή Παλαμά έγινε στην δεκαετία του 1960 και αποτελείται από 16 τόμους.
Στην τελευταία δεκαετία επανεκδόθηκαν τα άπαντά του σε 11 τόμους των 500 σελίδων ο καθένας.
Ξεκίνησε ο κύριος Γαραντούδης την ομιλία του με τα ποιήματα του Παλαμά που έχουν άμεση σχέση με την πόλη του Αγρινίου, το «Βραχώρι», και το «Παρά τας όχθας του Αχελώου».
Το ποίημα «Βραχώρι» (το έγραψε πριν 100 χρόνια τέλος του 1926).
«Πόσες μάς θρέψανε στιγμές, και πώς τις λησμονούμε!
Του Ζαλοκώστα το τραγούδι ακόμα το θυμούμαι,
ψάλτης του καθώς το ’λεγα στων χρόνων μου των νέων
το λυρικό, το ακράταγο μεθύσι:
«Τριίππουρος πασάς κινεί από Βραχώρι πνέων άγρια μίση…»
Χαρά, τρισύλλαβο όνομα λαμπρόηχο, το Βραχώρι!
Κι εσύ, λαμπρή, της Ρούμελης χαρά, δουλεύτρα κόρη,
κι αν άλλο πήρες όνομα θαμμένο στα βιβλία,
μ’ αρέσει τ’ αρματολικό όνομά σου·
με τούτο, και ολοζώντανη, τη βλέπει η φαντασία
τη ζωγραφιά σου.
Ήβρα μες στα λαγκάδια σου παρθένα κατατόπια.
Και από τους βράχους της Κλεισούρας, κάστρα σαν κυκλώπεια
πέρασα στα νερόχαρα του Αλάμπεη τα γιοφύρια
παιδί για νά ’ρθω ασήμαντο σ’ εσένα.
Κήποι, νερά, σπίτια, πουλιά, γαστρούλες, παραθύρια
σ’ Εσέ ήταν ένα.
Θυμούμαι: Κάποιας λίμνης σου φανταχτερής μια μέρα
θωριά, σα να με φτέρωσε σ’ άλλου πλανήτη αέρα,
και τ’ Ασπροπόταμου άκουσα κι από μακριά το ρέμα
να μου βουίζει, ορμή ενός πλάστη κόσμου.
Δειλός, οκνός, μα ορθώνονταν με ξαναμμένο το αίμα
τα νιάτα εμπρός μου.
Της Μούσας υποταχτικός, δικούς μου ανοίγω δρόμους
και δένω τις αγάπες μου στης αρμονίας τους νόμους.
-Πρόκοβε, γη, πληθαίνοντας το γνώριμο βοτάνι·
την ώρα, ηδονικά σαν το ρουφούμε,
μες στους αχνούς του γαλανούς πιο γαλανή μάς κάνει
να τη χαρούμε.
Πρόκοβε, χώρα ευλογητή, καθάρια, καρποφόρα.
Μέρες και Μοίρες τάχα ποιές μάς καρτερούνε, χώρα;
Και ο καταλύτης πόλεμος κι η πλουτοδότρα ειρήνη
θυσίας βωμοί, πάντα να ζει η Πατρίδα.
Για όσα περνούν ή μέλλονται βοηθός Θεός ας δίνει
θύμηση, ελπίδα».
Ο ομιλητής εστίασε στα ποιήματα του Κωστή Παλαμά «Οι καημοί της λιμνοθάλασσας» και στην «Δόξα στο Μισολόγγι» στην επέτειο των 100 χρόνων από την Έξοδο.
Η δόξα στο Μισολόγγι (1826-1926)
«Στ’ αλατόσπαρτα ζεις αφρολουλούδια, Γη, σα νιόβγαλτη από τα σταλωμένα σπλάχνα της ρηχοθάλασσας που τρέφει πλούσια τα ψάρια…»
Την πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία του καθηγητού για τον Παλαμά και την σχέση του με την Αιτωλοακαρνανία θερμά χειροκρότησε το ακροατήριο που στο σύνολό του απαρτιζόταν από φιλολόγους εκπαιδευτικούς.
Ακολούθησαν ερωτήσεις ακροατών για την σχέση πχ. του Παλαμά με τον Κωσταντίνο Χατζόπουλο. Ο κύριος Γαραντούδης απάντησε σε όλες και συνομίλησε με το κοινό και μετά το πέρας της διαλέξεως.
Ο Πρόεδρος της Γυμναστικής Εταιρείας Αγρινίου κύριος Ανδρέας Μπρέσιακας χάρισε στον ομιλητή το σημαντικό για το Αγρίνιο Λεύκωμα για τον Αγρινιώτη λογοτέχνη και διανοητή Χατζόπουλο.
Ακολούθως ο Πρόεδρος συνεχάρη ονομαστικά όλους όσους συνέβαλαν για την πραγματοποίηση όλων των εκδηλώσεων της περιόδου και ανακοίνωσε ότι η Γ.Ε.Α. θα συνεχίσει την παράδοση, προγραμματίζοντας ομιλητές από τον Πανεπιστημιακό-κυρίως-χώρο, επιδιώκοντας να προβάλλει την σε βάθος χιλιετιών ιστορία του τόπου και της ευρύτερης περιοχής. Οι εκδηλώσεις για την Τοπική Ιστορία θα συνεχιστούν και την περίοδο 2026-2027.
—————————ο—————————
Σύντομο βιογραφικό του ομιλητή από το διαδίκτυο, (Book Point)
Ο Ευριπίδης Γαραντούδης γεννήθηκε στην Καβάλα το 1964 και είναι Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Επίσης τα τελευταία 11 χρόνια εργάζεται ως συμβασιούχος καθηγητής στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα καλύπτουν την ελληνική λογοτεχνία, ιδίως την ποίηση, από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας. Έχει γράψει ή επιμεληθεί 23 βιβλία με θέματα του γνωστικού αντικειμένου του. Οι μελέτες του σε περιοδικά, εφημερίδες και συλλογικούς τόμους ανέρχονται σε περίπου 230. Έχει συμμετάσχει σε 50 επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και σε 11 ερευνητικά προγράμματα στην Ελλάδα με την ιδιότητα του επιστημονικού υπευθύνου ή του ερευνητή. Έχει δημοσιεύσει, επίσης, δύο ποιητικά βιβλία. Βασικά βιβλία του: Πολύτροπος αρμονία. Mετρική και ποιητική του Kάλβου. Hράκλειο, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Kρήτης – Στέγη Kαλών Tεχνών και Γραμμάτων 1995. Oι Eπτανήσιοι και ο Σολωμός. Όψεις μιας σύνθετης σχέσης (1820-1950), Aθήνα, Eκδόσεις Kαστανιώτη 2001. Γιώργος Χειμωνάς, Πεζογραφήματα, Εισαγωγή-Επιμέλεια-Χρονολόγιο [βίου και έργου]: Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτης 2005. Ο Παλαμάς από τη σημερινή σκοπιά. Όψεις της ποίησής του και της σύγχρονης πρόσληψής της, Αθήνα, Καστανιώτης 2005. Από τον μοντερνισμό στη σύγχρονη ποίηση (1930-2006), Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη 2007. Η ελληνική ποίηση του 20ού αιώνα. Μια συγχρονική ανθολογία, Επιμέλεια-ανθολόγηση Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Μεταίχμιο 2008. Έλληνες ποιητές του μεταιχμίου (1880-1930). Ερμηνευτικές και γραμματολογικές (ανα)θεωρήσεις, Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη 2012.
Ο κύριος Γαραντούδης συμμετείχε στην έκδοση από το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά των Απάντων: «Οι καημοί της λιμνοθάλασσας, Τα σατιρικά γυμνάσματα, Ο ποιητής και τα νιάτα, Η πολιτεία και η μοναξιά».
Α.Κ.Κ.
agrinionews.gr
